350 km kajakiem po Wieprzu „Prosiaczek z Lubelszczyzny”
Uwielbiam wodę, więc sam się dziwię, że tak późno zdecydowałem się na dłuższy spływ kayakiem. Wybór rzeki był dla mnie dość oczywisty. Wieprz w linii prostej leży nieco ponad kilometr od mojego domu. Wielokrotnie się w nim kąpałem, pływałem na kayaku i SUPie, robiłem ogniska i biwaki na jego brzegach. Ale tak naprawdę znałem wyłącznie ostatnie kilkadziesiąt kilometrów tej pięknej i dzikiej rzeki.
Natura, dzikość i woda...
W czerwcu 2026 r. przyszedł czas, aby bliżej poznać „Prosiaczka” z Lubelszczyzny. Na odcinku, który przepłynąłem, czyli od miejscowości Hutki do Dęblina, Wieprz wielokrotnie zmieniał swoje oblicze. Na Roztoczu był wąski i bardzo płytki, a przed zaporą w Nieliszu jego szerokość sięgała niemal 1,5 km. Jedno było niezmienne, rzeka od samego początku do końca była zakręcona jak świński ogon, może właśnie jej meandrujący charakter sprawił, że nazwano ją Wieprzem.
Wieprz rzeka jakich już mało
Wieprz to również niekończące się pokłady błota, które kilkukrotnie uwięziły mój kayak (raz na Zalewie Rudka w Zwierzyńcu i raz, gdy wpływałem na zbiornik w Nieliszu). Błoto było wyjątkowo wredne przy wysiadaniu z kayaka. Dotarcie do brzegu z czystymi stopami i butami zwykle było sporym wyzwaniem. A biorąc pod uwagę, że przez 10 dni spływu tylko 3 razy miałem dostęp do limitowanej bieżącej wody to poziom mojej higieny spadł do poziomu… wieprza. Na swoje usprawiedliwienie dodam, że każdy dzień kończyłem kąpielą w rzece, tylko raz w Krasnystawie brzeg był tak błotnisty, że stwierdziłem, że po kąpieli będę bardziej brudny niż przed i odpuściłem sobie „błotną ablucję”.
Gdzie nocować podczas tygodniowej wyprawy?
Wybierając się na ten spływ liczyłem na cudowne biwaki nad brzegiem rzeki, jednak „Prosiaczek” na całej swojej długości zaciekle bronił swoich brzegów. Zwykle jeden brzeg był bardzo wysoki (3 metrowe skarpy nie były czymś wyjątkowym), a drugi niższy brzeg był porośnięty mieszanką trzcin i pokrzyw. Nawet, gdy trafiły się łąki, nie były one optymalnym miejscem na odpoczynek i nocny biwak. Brak opału na ognisko, brak cienia dającego schronienie przez słońcem i wysokie trawy będące rajem dla kleszczy skutecznie zniechęcały mnie do biwakowania i spania na dziko. Optymalne miejsca do spania na dziko znalazłem tylko na 3 noce. Pozostałych 6 nocy spałem pod wiatami, w wypożyczalniach kayaków lub pod ogólnodostępnymi wiatami miejskimi.
Czy było warto?
Największym rozczarowaniem było błoto i trudno dostępne brzegi rzeki. Z kolei największym atrybutem Wieprza jest jego dzikość, przez 10 dni moimi najlepszymi kompanami były wschody i zachody słońca, deszcz i mgły, a wszystko to oprawione w genialne ramy zielonego umorusanego błotem „Prosiaczka”.
Co warto zobaczyć podczas takiej wyprawy?
Spływ Wieprzem to nie tylko kontakt z dziką przyrodą, ale również okazja do odwiedzenia wielu ciekawych miejsc Lubelszczyzny. Na trasie warto zatrzymać się w Zwierzyńcu z malowniczym kościołem na wodzie i stawami Echo, odwiedzić Zalew Nielisz – jeden z największych zbiorników wodnych regionu, a także Krasnystaw z jego historycznym centrum. Miłośnicy historii mogą zajrzeć do Szczebrzeszyna, rozsławionego przez słynnego chrząszcza, oraz do Dęblina, gdzie znajduje się legendarna szkoła lotnicza i imponująca twierdza. Jednak największą atrakcją pozostaje sama rzeka – jej nieustannie zmieniający się charakter, liczne meandry, wysokie skarpy, dzikie plaże, starorzecza oraz bogactwo ptaków i zwierząt, które sprawiają, że każdy kilometr spływu wygląda inaczej.
Wieprz nie jest rzeką spektakularną w klasycznym turystycznym rozumieniu. Nie zachwyca wysokimi górami czy przełomami skalnymi. Jego siła tkwi w naturalności, spokoju i poczuciu odkrywania miejsc, które wciąż pozostają poza głównym nurtem turystyki. To właśnie ta autentyczna dzikość sprawia, że po zakończeniu wyprawy trudno o nim zapomnieć.
Dlaczego Wieprz jest idealnym miejscem na takie wyprawy?
Wieprz to jedna z najbardziej naturalnych i najmniej przekształconych dużych rzek w Polsce. Na wielu odcinkach zachował swój pierwotny, meandrujący charakter, dzięki czemu każdy dzień spływu przynosi nowe krajobrazy i wyzwania. Rzeka nie jest zatłoczona, a ruch turystyczny pozostaje niewielki, co pozwala naprawdę odpocząć od codziennego pośpiechu i cieszyć się bliskością natury. Liczne zakola, wysokie skarpy, piaszczyste łachy, starorzecza oraz bogactwo ptaków i zwierząt sprawiają, że nawet po wielu godzinach w kajaku trudno mówić o monotonii. Wieprz nagradza cierpliwych podróżników ciszą, dzikością i poczuciem prawdziwej przygody, którego coraz trudniej doświadczyć na popularnych szlakach wodnych. To rzeka dla tych, którzy zamiast wygody szukają autentycznych wrażeń i chcą zobaczyć Lubelszczyznę z zupełnie innej perspektywy.
Osoby szukające aktywnego wypoczynku coraz częściej wybierają również jednodniowe spływy kajakowe, które pozwalają połączyć kontakt z naturą z rekreacją na świeżym powietrzu.
